Thuốc nào gây rối loạn cương? Danh sách nhóm thuốc nam giới nên biết
Nhiều loại thuốc thông dụng có thể gây rối loạn cương hoặc giảm ham muốn, trong đó hay gặp nhất là thuốc lợi tiểu thiazid, thuốc chẹn beta, thuốc chống trầm cảm, một số thuốc dạ dày, thuốc kháng histamin và thuốc giảm đau nhóm opioid. Nếu vấn đề xuất hiện sau khi bắt đầu một thuốc mới, hãy báo bác sĩ để cân nhắc đổi thuốc hoặc chỉnh liều. Tuyệt đối không tự ngừng thuốc, vì một số thuốc ngừng đột ngột có thể gây phản ứng nguy hiểm.
Vì sao một viên thuốc chữa bệnh khác lại ảnh hưởng chuyện chăn gối
Cương cứng cần sự phối hợp của não bộ, dây thần kinh, mạch máu và hormone. Thuốc tác động lên bất kỳ khâu nào trong chuỗi này đều có thể làm giảm ham muốn, khó đạt hoặc khó duy trì cương, hay rối loạn xuất tinh. Viện Quốc gia về Đái tháo đường, Tiêu hóa và Bệnh thận Mỹ (NIDDK) xếp tác dụng phụ của thuốc vào nhóm nguyên nhân chính của rối loạn cương, bên cạnh bệnh mạch máu, đái tháo đường, tổn thương thần kinh và rối loạn nội tiết.
Danh sách nhóm thuốc theo MedlinePlus
Trang MedlinePlus về thuốc có thể gây rối loạn cương liệt kê các nhóm sau. Tên hoạt chất được giữ nguyên để bạn đối chiếu với vỉ thuốc đang dùng.
| Nhóm thuốc | Ví dụ hoạt chất |
|---|---|
| Thuốc huyết áp và lợi tiểu | Lợi tiểu thiazid (hydrochlorothiazide, chlorthalidone) là nguyên nhân hay gặp nhất trong nhóm, tiếp theo là chẹn beta (atenolol, metoprolol, propranolol); chẹn alpha (prazosin) ít gây hơn |
| Thuốc chống trầm cảm, an thần, chống loạn thần | Fluoxetine, sertraline, clomipramine, amoxapine, phenelzine; chlorpromazine, thioridazine; diazepam, lorazepam |
| Kháng histamin, thuốc dạ dày | Diphenhydramine, promethazine, meclizine; cimetidine, ranitidine |
| Thuốc Parkinson | Levodopa, bromocriptine, benztropine, trihexyphenidyl |
| Thuốc hóa trị, nội tiết | Flutamide, leuprolide, degarelix, cyclophosphamide, ketoconazole |
| Các thuốc khác | Finasteride, dutasteride, estrogen, NSAID (ibuprofen, naproxen), digoxin, metoclopramide, pseudoephedrine, opioid (codeine, morphine, oxycodone, methadone) |
| Chất gây nghiện, kích thích | Rượu, nicotine, amphetamine, cocaine, cần sa, heroin |
MedlinePlus lưu ý danh sách chưa đầy đủ và tác động khác nhau ở mỗi người. Có tên trong bảng không có nghĩa chắc chắn bạn sẽ bị.
Những tình huống hay gặp ở nam giới Việt Nam
Người tăng huyết áp mới điều trị
Nhiều người bắt đầu dùng thuốc huyết áp ở tuổi 40–50, đúng giai đoạn chức năng cương bắt đầu giảm tự nhiên. Khó phân biệt do thuốc hay do chính bệnh tăng huyết áp làm tổn thương mạch máu. Điều chắc chắn là bỏ thuốc huyết áp để "giữ phong độ" là đánh đổi nguy hiểm: huyết áp không kiểm soát mới là thủ phạm lâu dài của rối loạn cương, như đã phân tích trong bài sức khỏe tim mạch và sinh lý nam.
Người dùng thuốc tuyến tiền liệt hoặc trị rụng tóc
Finasteride và dutasteride có mặt trong danh sách. Với người phì đại tuyến tiền liệt, bác sĩ có nhiều lựa chọn thay thế, trong đó có tadalafil liều thấp hằng ngày cải thiện cả triệu chứng tiểu tiện lẫn chức năng cương; xem thêm bài tadalafil điều trị phì đại tuyến tiền liệt.
Mùa cảm cúm và thuốc không kê đơn
Thuốc cảm phối hợp thường chứa kháng histamin thế hệ cũ hoặc pseudoephedrine, cả hai đều được MedlinePlus nhắc đến. Ảnh hưởng thường tạm thời, hết khi ngưng thuốc, nhưng đủ để gây lo lắng nếu không biết nguyên nhân.
Người đang điều trị trầm cảm, lo âu
Nhóm thuốc chống trầm cảm có thể làm giảm ham muốn và chậm xuất tinh. Trầm cảm không được điều trị cũng làm giảm ham muốn. Đây là lý do càng cần trao đổi cởi mở với bác sĩ tâm thần, vì có thể chỉnh liều, đổi thuốc hoặc phối hợp liệu pháp tâm lý.
Làm sao biết thuốc có phải nguyên nhân
- Ghi mốc thời gian: vấn đề xuất hiện vài tuần sau khi bắt đầu hoặc tăng liều một thuốc là dấu hiệu gợi ý.
- Để ý cương buổi sáng: nếu vẫn còn cương tự nhiên khi ngủ dậy, nguyên nhân tâm lý có thể đóng vai trò lớn hơn.
- Liệt kê đủ mọi thứ bạn đang dùng: thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn, thực phẩm chức năng, thuốc nam, rượu, thuốc lá.
- Mang danh sách đến bác sĩ kê đơn và hỏi thẳng: "Thuốc này có thể ảnh hưởng chuyện sinh lý không, có lựa chọn khác không?"
Bác sĩ có thể làm gì
- Đổi sang thuốc khác cùng tác dụng nhưng ít ảnh hưởng đến chức năng tình dục.
- Giảm liều nếu bệnh đã ổn định.
- Điều chỉnh thời điểm uống thuốc trong ngày.
- Điều trị rối loạn cương song song bằng thuốc phù hợp sau khi đánh giá tương tác.
Điểm cuối cần đặc biệt thận trọng. Người đang dùng nitrat cho bệnh mạch vành không được dùng thuốc nhóm PDE5; người dùng thuốc chẹn alpha cần bác sĩ điều chỉnh để tránh tụt huyết áp. Đây là lý do không nên tự mua thuốc cương dương để "bù" tác dụng phụ của thuốc đang dùng.
Thực phẩm chức năng và thuốc nam cũng cần khai báo
Nhiều nam giới không coi viên bổ gan, rượu thuốc, cao xương hay sản phẩm "tăng sinh lực" là thuốc, nên không kể với bác sĩ. Trong khi đó, một số sản phẩm trôi nổi bị phát hiện trộn hoạt chất tân dược không ghi trên nhãn, có thể gây tương tác hoặc làm che lấp nguyên nhân thật. Rủi ro của nhóm sản phẩm này được phân tích trong bài nguy hại của thuốc kích dục không rõ nguồn gốc. Khi đi khám, hãy mang theo cả hộp sản phẩm để bác sĩ đọc thành phần.
Rượu và thuốc lá cũng nằm trong danh sách của MedlinePlus. Với nhiều người, giảm rượu trong mùa tiệc cuối năm là thay đổi đơn giản nhất có thể cải thiện chức năng cương mà không cần thêm viên thuốc nào.
Đừng bỏ qua nguyên nhân nằm ngoài viên thuốc
NIDDK liệt kê nhiều bệnh lý gây rối loạn cương: đái tháo đường, bệnh thận mạn, béo phì, xơ vữa động mạch, tăng huyết áp, đột quỵ, testosterone thấp, rối loạn tuyến giáp, tổn thương thần kinh sau phẫu thuật vùng chậu, phì đại tuyến tiền liệt và bệnh Peyronie. Đổ hết cho thuốc có thể khiến bạn bỏ sót một bệnh cần điều trị. Rối loạn cương mới xuất hiện ở nam giới trung niên đáng được coi là lý do để kiểm tra đường huyết, mỡ máu và huyết áp.
Câu hỏi thường gặp
Thuốc huyết áp nào ít ảnh hưởng đến khả năng cương?
MedlinePlus cho biết chẹn alpha ít gây vấn đề hơn lợi tiểu thiazid và chẹn beta. Việc chọn thuốc phụ thuộc bệnh kèm và chỉ số huyết áp, nên hãy hỏi bác sĩ thay vì tự đổi.
Ngừng thuốc thì chức năng cương có hồi phục không?
Nếu thuốc là nguyên nhân, nhiều trường hợp cải thiện sau khi bác sĩ đổi hoặc chỉnh thuốc. Tuy nhiên chỉ ngừng thuốc khi có hướng dẫn, vì một số thuốc ngừng đột ngột gây phản ứng nguy hiểm.
Thuốc dạ dày omeprazole có gây rối loạn cương không?
Danh sách của MedlinePlus nêu cimetidine và ranitidine, không nhắc omeprazole. Nếu bạn nghi ngờ bất kỳ thuốc nào, hãy ghi lại mốc thời gian và trao đổi với bác sĩ.
Có nên dùng thuốc cương dương để bù tác dụng phụ của thuốc trầm cảm?
Một số trường hợp bác sĩ có thể phối hợp, nhưng cần đánh giá tim mạch và tương tác trước. Không tự mua thuốc cương dương khi đang dùng thuốc điều trị khác.
Bài liên quan

Bệnh Peyronie (cong dương vật): dấu hiệu sớm và lựa chọn điều trị
Cong dương vật kèm cục cứng, đau khi cương có thể là bệnh Peyronie. Hai giai đoạn bệnh, ai dễ mắc, khi nào cần điều trị và các phương pháp hiện có.

Loãng xương ở nam giới: ai cần đo mật độ xương và khi nào
Loãng xương không chỉ là bệnh của phụ nữ. Số liệu mới, yếu tố nguy cơ ở nam, cách đọc T-score và những việc làm được ngay để giữ xương chắc khỏe.

Nam trung niên chạy giải cuối năm: khám tim gì để tránh đột tử
Ngừng tim khi chạy giải hiếm nhưng gặp nhiều ở nam giới. Số liệu mới, những dấu hiệu cảnh báo, các xét nghiệm tim nên hỏi bác sĩ trước mùa marathon tháng 12.

Ngáy to, ngưng thở khi ngủ: thủ phạm âm thầm của rối loạn cương
Ngáy to, hay thức giấc, ngủ dậy vẫn mệt có thể là ngưng thở khi ngủ, bệnh liên quan rối loạn cương ở nam. Dấu hiệu, cách chẩn đoán và hướng điều trị cập nhật.