Ngáy to, ngưng thở khi ngủ: thủ phạm âm thầm của rối loạn cương
Ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ là bệnh làm đường thở bị chặn lặp đi lặp lại trong lúc ngủ, và đây là một trong những nguyên nhân thường bị bỏ sót ở nam giới gặp rối loạn cương. Nếu bạn ngáy to, bị vợ kể là "nín thở rồi thở hắt ra", sáng dậy đau đầu và ban ngày buồn ngủ, nên đi khám giấc ngủ trước khi tìm đến thuốc cương dương. Điều trị đúng bệnh ngủ có thể cải thiện cả sức khỏe tim mạch lẫn đời sống tình dục.
Mùa đông, ngáy nhiều hơn hay chỉ dễ nhận ra hơn
Cuối năm, phòng ngủ đóng kín cửa, nhiều người nghẹt mũi vì cảm lạnh hay viêm mũi dị ứng, tiệc tùng rượu bia dày hơn. Những yếu tố này có thể làm tiếng ngáy rõ hơn và khiến người bên cạnh để ý. Đó cũng là dịp tốt để nhìn nhận nghiêm túc: tiếng ngáy kèm những quãng im lặng bất thường không phải chuyện để đùa trong bữa cơm.
Ngưng thở khi ngủ là gì
Theo Viện Tim, Phổi và Máu Quốc gia Mỹ (NHLBI), ngưng thở khi ngủ là tình trạng hơi thở liên tục dừng rồi bắt đầu lại trong giấc ngủ, có thể làm giảm cung cấp oxy cho cơ thể. Có hai loại: tắc nghẽn, khi đường thở trên bị chặn; và trung ương, khi não không gửi tín hiệu thở. Béo phì, amidan to và thay đổi nội tiết có thể làm hẹp đường thở. Dấu hiệu điển hình là ngáy hoặc thở hổn hển khi ngủ và buồn ngủ quá mức ban ngày.
Danh sách tự kiểm tra nhanh
- Ngáy to gần như mỗi đêm, người ngủ cùng phải đổi phòng.
- Có người chứng kiến bạn ngừng thở hoặc sặc, thở hắt khi ngủ.
- Thức dậy nhiều lần, đi tiểu đêm, miệng khô.
- Sáng dậy đau đầu, cảm giác ngủ không đủ dù đã ngủ nhiều giờ.
- Ngủ gật khi họp, khi xem tivi, nguy hiểm nhất là khi lái xe.
- Vòng cổ to, thừa cân, tăng huyết áp khó kiểm soát.
Có từ hai đến ba dấu hiệu trở lên là lý do hợp lý để đi khám.
Vì sao giấc ngủ bị cắt vụn lại ảnh hưởng đến khả năng cương
Cương cứng là một sự kiện mạch máu: động mạch dương vật phải giãn ra, máu dồn vào thể hang và được giữ lại. Ngưng thở khi ngủ tác động lên nhiều mắt xích của quá trình này:
- Thiếu oxy từng đợt mỗi đêm gây stress lên lớp nội mạc mạch máu, nơi sản sinh nitric oxide cần cho sự giãn mạch.
- Hệ thần kinh giao cảm bị kích hoạt mỗi lần ngạt và thức giấc, góp phần làm tăng huyết áp.
- Giấc ngủ sâu bị gián đoạn, trong khi nhiều hormone, trong đó có testosterone, được tiết ra theo nhịp ngủ. Bài vai trò của giấc ngủ sâu với phục hồi nội tiết giải thích rõ hơn mối liên hệ này.
- Mệt mỏi, cáu gắt, giảm ham muốn do thiếu ngủ mạn tính ảnh hưởng đến tâm lý và quan hệ vợ chồng.
Nhiều nghiên cứu tổng hợp đã ghi nhận rối loạn cương gặp thường xuyên hơn ở nam giới có ngưng thở khi ngủ, và một số phân tích cho thấy điều trị bằng máy thở áp lực dương có cải thiện điểm chức năng cương. Tuy vậy, các nghiên cứu này phần lớn có cỡ mẫu nhỏ và không đồng nhất, nên chưa thể nói điều trị ngưng thở chắc chắn chữa được rối loạn cương cho mọi người.
Chẩn đoán: đo giấc ngủ, không đoán qua tiếng ngáy
NHLBI cho biết chẩn đoán dựa trên nghiên cứu giấc ngủ do bác sĩ chỉ định. Tùy cơ sở, bạn có thể được đo đa ký giấc ngủ qua đêm tại bệnh viện hoặc dùng thiết bị đo tại nhà. Kết quả thường được tóm tắt bằng chỉ số ngưng thở – giảm thở (AHI), tức số lần ngưng hoặc giảm thở mỗi giờ ngủ, giúp phân loại mức độ nhẹ, trung bình hay nặng.
Ở Việt Nam, các bệnh viện lớn thường có đơn vị giấc ngủ thuộc khoa hô hấp, tai mũi họng hoặc thần kinh. Khi đi khám, nên nói rõ cả triệu chứng ban đêm lẫn chuyện sinh lý; bác sĩ cần bức tranh đầy đủ để không bỏ sót.
Các hướng điều trị hiện nay
Máy thở áp lực dương liên tục (CPAP)
Đây là lựa chọn NHLBI nêu đầu tiên: máy đẩy luồng khí qua mặt nạ để giữ đường thở mở suốt đêm. Thời gian đầu nhiều người thấy vướng víu; trao đổi với bác sĩ để chọn cỡ và kiểu mặt nạ phù hợp thay vì bỏ ngang.
Thay đổi lối sống
Giảm cân nếu thừa cân, hạn chế rượu buổi tối, bỏ thuốc lá, nằm nghiêng thay vì nằm ngửa. NHLBI cũng nhắc đến phẫu thuật khi các biện pháp khác không hiệu quả.
Thuốc cho người béo phì kèm ngưng thở
Ngày 20/12/2024, FDA chấp thuận thuốc đầu tiên cho ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ: tirzepatide (tên thương mại Zepbound) cho người lớn béo phì có ngưng thở mức trung bình đến nặng, dùng kèm chế độ ăn giảm năng lượng và tăng vận động. Hai thử nghiệm kéo dài 52 tuần trên 469 người lớn không mắc đái tháo đường cho thấy chỉ số AHI giảm rõ so với giả dược; FDA cho rằng cải thiện này gắn với giảm cân. Thuốc có nhiều tác dụng phụ và cảnh báo, nên chỉ dùng khi có chỉ định.
Còn thuốc điều trị rối loạn cương thì sao
Thuốc ức chế PDE5 như tadalafil có thể vẫn cần thiết với một số người, nhưng chỉ giải quyết phần triệu chứng. Nếu ngưng thở khi ngủ không được điều trị, tăng huyết áp và bệnh tim mạch vẫn tiếp tục tiến triển, và đó mới là mối nguy lâu dài. Người có ngưng thở nặng thường có bệnh tim đi kèm, nên càng cần được đánh giá trước khi dùng thuốc; xem thêm bài lưu ý an toàn khi dùng tadalafil với người có bệnh tim.
Viện Hàn lâm Nhãn khoa Mỹ còn xếp ngưng thở khi ngủ vào nhóm yếu tố nguy cơ của bệnh thần kinh thị giác thiếu máu, một biến cố hiếm nhưng được cảnh báo với các thuốc PDE5. Đây thêm một lý do để chẩn đoán và điều trị bệnh ngủ trước.
Gợi ý cho người vợ, người bạn đời
Nhiều ca được phát hiện nhờ người ngủ cạnh. Thay vì phàn nàn, có thể quay một đoạn video ngắn tiếng ngáy và những quãng ngừng thở để bác sĩ tham khảo. Cùng đi khám cũng giúp nam giới bớt ngại khi phải nói về chuyện sinh lý, vốn là rào cản khiến nhiều người trì hoãn, như đã phân tích trong bài thăm khám nam khoa định kỳ.
Câu hỏi thường gặp
Ngáy có phải lúc nào cũng là ngưng thở khi ngủ?
Không. Nhiều người ngáy mà không ngưng thở. Dấu hiệu đáng ngờ là ngáy kèm quãng im lặng, thở hắt, buồn ngủ ban ngày và tăng huyết áp; khi đó nên đo giấc ngủ để xác định.
Dùng máy CPAP bao lâu thì cải thiện chuyện sinh lý?
Không có mốc thời gian chung, và bằng chứng hiện có đến từ các nghiên cứu nhỏ. Quan trọng là dùng máy đều mỗi đêm và tái khám để bác sĩ đánh giá cả giấc ngủ lẫn chức năng cương.
Người gầy có bị ngưng thở khi ngủ không?
Có thể. Béo phì là yếu tố nguy cơ lớn, nhưng amidan to, cấu trúc hàm mặt, nghẹt mũi mạn tính cũng gây hẹp đường thở. Người gầy có triệu chứng vẫn nên đi khám.
Uống rượu trước khi ngủ có làm ngưng thở nặng hơn?
Rượu làm giãn cơ vùng họng và ức chế hô hấp, nên thường khiến ngáy và ngưng thở nặng hơn. Mùa tiệc cuối năm là lúc nên hạn chế rượu vào buổi tối.
Bài liên quan

Bệnh Peyronie (cong dương vật): dấu hiệu sớm và lựa chọn điều trị
Cong dương vật kèm cục cứng, đau khi cương có thể là bệnh Peyronie. Hai giai đoạn bệnh, ai dễ mắc, khi nào cần điều trị và các phương pháp hiện có.

Loãng xương ở nam giới: ai cần đo mật độ xương và khi nào
Loãng xương không chỉ là bệnh của phụ nữ. Số liệu mới, yếu tố nguy cơ ở nam, cách đọc T-score và những việc làm được ngay để giữ xương chắc khỏe.

Nam trung niên chạy giải cuối năm: khám tim gì để tránh đột tử
Ngừng tim khi chạy giải hiếm nhưng gặp nhiều ở nam giới. Số liệu mới, những dấu hiệu cảnh báo, các xét nghiệm tim nên hỏi bác sĩ trước mùa marathon tháng 12.

Thuốc nào gây rối loạn cương? Danh sách nhóm thuốc nam giới nên biết
Thuốc huyết áp, lợi tiểu, chống trầm cảm, thuốc dạ dày, giảm đau có thể gây rối loạn cương. Danh sách theo nguồn y khoa và cách trao đổi với bác sĩ an toàn.