Tadalafil Medical Hub
Trang chủ › Sức Khỏe Phái Mạnh

Loãng xương ở nam giới: ai cần đo mật độ xương và khi nào

Ban biên tập Tadalafil Medical Hub ·
Loãng xương ở nam giới: ai cần đo mật độ xương và khi nào

Nam giới cũng bị loãng xương, chỉ là muộn hơn và thường bị phát hiện khi đã gãy xương. Người nên hỏi bác sĩ về đo mật độ xương là nam từ khoảng 70 tuổi, hoặc trẻ hơn nhưng có yếu tố nguy cơ như dùng corticoid kéo dài, testosterone thấp, nghiện rượu, hút thuốc, đã từng gãy xương sau va chạm nhẹ. Xét nghiệm phổ biến nhất là đo hấp thụ tia X năng lượng kép (DXA), nhanh và không đau.

Thông điệp mùa phòng chống loãng xương năm 2026

Ngày Thế giới phòng chống loãng xương 20/10 vừa qua mang chủ đề "Build, Protect, Strengthen Your Bones for Life" (tạm dịch: Xây dựng, bảo vệ, củng cố xương suốt đời), theo tổng hợp của Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh. Ngày này do Quỹ Loãng xương Quốc tế (IOF) điều phối, lần đầu tổ chức năm 1996.

Cũng theo tổng hợp này, một phân tích gộp 40 nghiên cứu với 79.127 người ghi nhận tỷ lệ loãng xương ở người cao tuổi trên thế giới là 21,7%, trong đó nữ 35,3% và nam 12,5%; châu Á có tỷ lệ cao nhất khu vực, khoảng 24,3%. Một khảo sát năm 2021 tại TP.HCM trên 2.073 người từ 50 tuổi cho thấy khoảng 13% nam giới và 27% nữ giới bị loãng xương. Tức là cứ khoảng tám nam giới ngoài 50 ở thành phố này thì có một người mắc.

Vì sao nam giới bị muộn hơn nhưng hậu quả không nhẹ hơn

Trang thông tin tiếng Việt của Viện Quốc gia về Viêm khớp, Bệnh Cơ xương và Da Mỹ (NIAMS) giải thích: nam giới thường đạt khối lượng xương đỉnh cao hơn, vào khoảng 20 tuổi, và mất xương chậm hơn phụ nữ, vốn mất xương nhanh sau mãn kinh do giảm estrogen. Tuy vậy, NIAMS lưu ý nam giới bị gãy xương nặng như gãy cổ xương đùi có nguy cơ biến chứng và tử vong cao hơn nữ giới.

Số liệu từ Mỹ minh họa rõ điều này. Quỹ Sức khỏe Xương và Loãng xương Mỹ (BHOF) cho biết năm 2016 có 381.000 nam giới tham gia Medicare truyền thống bị gãy xương do loãng xương, và khoảng 91.000 người trong số đó tử vong trong vòng 12 tháng. Đáng lo hơn, chỉ 5% nam giới trong nhóm này được đo mật độ xương trong sáu tháng sau lần gãy mới; khoảng 15% người đã gãy xương sẽ gãy thêm lần nữa.

Các yếu tố nguy cơ nam giới nên tự rà soát

NIAMS liệt kê những yếu tố sau:

  • Bệnh mạn tính như đái tháo đường, viêm khớp dạng thấp.
  • Dùng glucocorticoid (corticoid) kéo dài, kể cả các loại thuốc nam, thuốc "xương khớp" không rõ nguồn gốc bị trộn corticoid.
  • Bệnh Parkinson và các bệnh thần kinh khác.
  • Testosterone hoặc estrogen thấp.
  • Hút thuốc lá.
  • Uống nhiều rượu.
  • Yếu cơ.
  • Tuổi từ 70 trở lên.

Điểm nối với sức khỏe sinh lý nằm ở testosterone. Suy giảm testosterone không chỉ ảnh hưởng ham muốn mà còn làm xương yếu đi; nếu bạn có các dấu hiệu trong bài nhận biết suy giảm testosterone, hãy hỏi bác sĩ có cần kiểm tra xương không. Tương tự, khói thuốc ảnh hưởng cả mạch máu, khả năng sinh sản lẫn xương, như đã nêu trong bài tác hại của thuốc lá với chức năng sinh sản.

Đọc kết quả đo mật độ xương

Đối tượngChỉ số dùngCách hiểu theo NIAMS
Nam từ 50 tuổiT-scoreTừ -2,5 trở xuống thường được coi là loãng xương
Nam dưới 50 tuổiZ-scoreSo sánh với người cùng tuổi; kết quả thấp gợi ý tìm nguyên nhân thứ phát

NIAMS cũng nêu một thực tế: Lực lượng Đặc nhiệm Dịch vụ Dự phòng Mỹ (USPSTF) cho rằng chưa đủ bằng chứng để khuyến nghị đo DXA thường quy cho mọi nam giới. Vì vậy, quyết định đo nên dựa trên yếu tố nguy cơ và trao đổi với bác sĩ, thay vì làm tràn lan trong gói khám.

Khi nào nên đo sớm, không chờ đến 70

  1. Đã gãy xương cổ tay, cột sống, cổ xương đùi sau một cú ngã nhẹ.
  2. Chiều cao giảm rõ, lưng còng dần.
  3. Đang hoặc đã dùng corticoid nhiều tháng.
  4. Được chẩn đoán testosterone thấp, hoặc đang điều trị ung thư tuyến tiền liệt bằng liệu pháp nội tiết.
  5. Uống rượu nhiều năm, gầy, ít vận động.

Phòng ngừa: những việc làm được từ hôm nay

Vận động chịu lực

NIAMS khuyến khích các bài tập chịu sức nặng cơ thể như đi bộ nhanh, leo cầu thang, tập tạ phù hợp. Kết hợp bài tập thăng bằng giúp giảm té ngã, nguyên nhân trực tiếp của phần lớn ca gãy xương. Gợi ý bài tập có trong bài bài tập tăng testosterone tự nhiên, vốn cũng có lợi cho xương.

Ăn đủ canxi và vitamin D

Sữa và chế phẩm, đậu phụ, cá nhỏ ăn cả xương, rau lá xanh đậm là nguồn canxi quen thuộc. Mùa đông miền Bắc ít nắng, nên hỏi bác sĩ nếu nghi thiếu vitamin D thay vì tự uống liều cao.

Uống rượu điều độ, bỏ thuốc lá

Mùa tất niên là thử thách lớn. Giảm số buổi nhậu và số ly mỗi buổi là thay đổi có lợi cho cả xương, gan lẫn tim mạch.

Phòng té ngã trong nhà

Lắp đèn ngủ ở lối đi vệ sinh, tay vịn trong nhà tắm, thảm chống trượt. Người dùng thuốc hạ áp, thuốc ngủ hoặc thuốc giãn mạch nên đứng dậy từ từ vào ban đêm.

Những hiểu lầm hay gặp

"Đàn ông xương to thì không lo." Khung xương lớn giúp nam giới khởi đầu với lượng xương cao hơn, nhưng không ngăn được mất xương do tuổi, thuốc hay lối sống. "Không đau thì không bệnh." Loãng xương thường không có triệu chứng cho đến khi gãy. "Uống sữa nhiều là đủ." Dinh dưỡng chỉ là một phần; người ít vận động, hút thuốc vẫn mất xương dù ăn uống đầy đủ.

Điều trị khi đã loãng xương

NIAMS nêu điều trị gồm điều chỉnh dinh dưỡng, lối sống, tập luyện, phòng té ngã và dùng thuốc. Loại thuốc, thời gian dùng và cách theo dõi do bác sĩ cơ xương khớp hoặc nội tiết quyết định, dựa trên mật độ xương, tiền sử gãy và bệnh kèm. Ở nam giới, bác sĩ thường tìm thêm nguyên nhân thứ phát như testosterone thấp hay tác dụng phụ của thuốc trước khi kê đơn.

Câu hỏi thường gặp

Nam giới bao nhiêu tuổi nên đo mật độ xương?

Không có khuyến nghị đo thường quy cho mọi nam giới. Thông thường bác sĩ cân nhắc ở nam từ khoảng 70 tuổi, hoặc sớm hơn nếu có yếu tố nguy cơ như dùng corticoid lâu, testosterone thấp, đã gãy xương sau va chạm nhẹ.

Đo mật độ xương bằng siêu âm gót chân có đủ không?

Siêu âm gót chân thường chỉ mang tính sàng lọc. Chẩn đoán loãng xương dựa trên đo DXA ở cột sống thắt lưng và cổ xương đùi, nên nếu kết quả sàng lọc bất thường hãy làm DXA.

Bổ sung testosterone có chữa được loãng xương không?

Testosterone chỉ được cân nhắc khi xét nghiệm xác nhận thiếu hụt và có chỉ định rõ. Không tự dùng testosterone để bảo vệ xương vì thuốc có nhiều tác dụng phụ cần theo dõi.

Uống canxi mỗi ngày có ngừa được loãng xương?

Canxi và vitamin D là nền tảng nhưng không đủ một mình. Vận động chịu lực, bỏ thuốc lá, hạn chế rượu và phòng té ngã cũng quan trọng; liều bổ sung nên hỏi bác sĩ.

Bài liên quan